खटिमा,भारत ।
मलकीत सिंह राणा जीको जन्म 06 अक्टोबर 1966 मा उत्तराखण्ड राज्यको उधम सिंह नगर जिल्लाको खटीमा तहसील अन्तर्गत गाउँ भगचूरी (बंडिया), पोस्ट नौसरमा एक साधारण तथा संस्कारी किसान परिवारमा भएको थियो। उहाँका बुबा श्री ठग्गन सिंह एक मेहनती र कर्मठ किसान हुनुहुन्थ्यो भने आमा श्रीमती नन्नो देवी एक सरल र आदर्श गृहिणी हुनुहुन्थ्यो। अभिभावकबाट प्राप्त संस्कारले उहाँको जीवनमा सादगी, अनुशासन र परिश्रमको बलियो आधार तयार गर्यो।
संयुक्त परिवारमा हुर्कनुभएका मलकीत सिंह राणा आफ्ना भाइहरू—राजेश सिंह राणा र विजेश सिंह राणा तथा दिदीबहिनी मुन्नी देवी र माया देवीसँग स्नेह, सहयोग र आपसी समझदारीको वातावरणमा बढ्नुभयो। परिवारको जेठो छोरा भएकाले सानै उमेरदेखि जिम्मेवारी बहन गर्ने बानी विकास गर्नुभयो।
वैवाहिक जीवन
उहाँको वैवाहिक जीवन पनि अनुकरणीय रह्यो। उहाँकी धर्मपत्नी श्रीमती ध्रुववती देवी हुनुहुन्छ। उहाँका एक छोरा उदय सिंह राणा तथा तीन छोरीहरू—उषा राणा, निशा राणा र दिशा राणा छन्, जसमध्ये दुई छोरीहरूको विवाह सम्पन्न भइसकेको छ। एक आदर्श पिता र परिवार प्रमुखका रूपमा उहाँले आफ्नो परिवारलाई मजबुत आधार प्रदान गर्नुभयो।
शिक्षा तथा प्रारम्भिक जीवन
मलकीत सिंह राणा जीले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा ग्राम बंडिया (जिल्ला नैनीताल) को प्राथमिक विद्यालयबाट प्राप्त गर्नुभयो। सन् 1983 मा जुनियर हाई स्कूल बंडियाबाट शिक्षा पूरा गरी 1985 मा राजकीय इन्टर कलेजबाट इन्टरमिडिएट उत्तीर्ण गर्नुभयो। उच्च शिक्षाप्रति उहाँको लगावले उहाँलाई पीलीभीतस्थित उपाधि महाविद्यालयसम्म पुर्यायो, जहाँबाट उहाँले बी.ए. उपाधि हासिल गर्नुभयो। त्यसपछि बरेलीस्थित रुहेलखण्ड विश्वविद्यालयबाट राजनीतिक शास्त्रमा एम.ए. उपाधि प्राप्त गर्नुभयो।
कृषि तथा व्यवसायिक जीवन
कृषि उहाँको जीवनको मुख्य आधार थियो। उहाँले धान, गहुँ र ऊखु जस्ता मुख्य बालीसँगै परवल, हरियो खुर्सानी, लसुन, प्याज र लाही जस्ता सहायक बालीहरूको सफल उत्पादन गर्नुभयो। उहाँको मेहनत र दूरदर्शिताले उहाँलाई एक सफल तथा प्रगतिशील किसानका रूपमा स्थापित गर्यो।
सन् 1985 मा उहाँका बुबाले “किसान खाद भण्डार” नामबाट मलको पसल सुरु गर्नुभएको थियो, जसको उद्देश्य किसानहरूलाई आवश्यक स्रोत उपलब्ध गराउनु थियो। तर कृषि कार्यमा बढ्दो व्यस्तताका कारण उक्त पसल पछि बन्द गर्नुपर्यो।
त्यसपछि सन् 1995 देखि 2001 सम्म उहाँले “किसान टेन्ट हाउस” सञ्चालन गर्नुभयो। उहाँ स्वयंले व्यवसाय सम्हाल्नुभयो भने दाजु राजेश सिंह राणा कृषि कार्यमा संलग्न रहनुभयो। कान्छा भाइ विजेश सिंह राणा भने पुणेमा मेट्रो सेवामा व्यवस्थापकीय पदमा कार्यरत हुनुहुन्छ। समाजसेवाप्रति गहिरो लगावका कारण उहाँले पछि व्यवसाय त्याग गरी सामाजिक कार्यमा बढी समय दिनुभयो।
सामाजिक तथा संगठनात्मक योगदान
मलकीत सिंह राणा जीको जीवन पूर्ण रूपमा समाजसेवामा समर्पित रह्यो। उहाँ विभिन्न सामाजिक तथा सांस्कृतिक संस्थासँग आबद्ध रही निस्वार्थ भावले समाजको उन्नतिको लागि कार्यरत रहनुभयो।
उहाँको सम्पर्क अखिल भारतीय वनवासी कल्याण आश्रमसँग सम्बद्ध बारह राणा स्मारक समितिसँग भयो। उहाँको सेवा भावना, श्रद्धा र समर्पणबाट प्रभावित भई उहाँलाई समितिको सदस्य बनाइयो। पछि उहाँ सेवा प्रकल्प संस्थान, पूर्वी उधम सिंह नगरको जिल्ला अध्यक्ष बन्नुभयो, जहाँ उहाँले संस्कृति, परम्परा र संस्कारहरूको संरक्षणमा महत्वपूर्ण योगदान दिनुभयो।
यसका साथै उहाँ थारू राणा परिषद, खटीमामा दुई पटक कार्यकारिणी पदमा रहनुभयो र पछिल्लो समय राणा थारू युवा मञ्चका सल्लाहकारका रूपमा समाजलाई मार्गदर्शन गरिरहनुभएको थियो। अन्तर्राष्ट्रिय मित्र समुदायमा पनि उहाँ सक्रिय सदस्यका रूपमा समाजसेवामा लागिरहनुभएको थियो।
व्यक्तित्व तथा विरासत
मलकीत सिंह राणा एक सरल, विनम्र, मेहनती र दूरदर्शी व्यक्तित्वका धनी हुनुहुन्थ्यो। उहाँले समाजमा एकता, संस्कार र सहकार्यको भावना विकास गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नुभयो। उहाँको जीवनले देखाउँछ कि साँचो महानता निस्वार्थ सेवा र समर्पणमा निहित हुन्छ।
दुःखद निधन
06 फेब्रुअरी 2026 का दिन अज्ञात व्यक्तिले षड्यन्त्रपूर्वक विषालु पेय पदार्थ सेवन गराई उहाँको हत्या गरियो। उहाँको असामयिक निधन परिवार, समाज र सम्पूर्ण चिनजानका लागि अपूरणीय क्षति हो।
भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली
“स्वर्गीय मलकीत सिंह राणा जीको जीवन एक प्रेरणा हो—एक यस्तो व्यक्तित्वको कथा, जसले किसान, परिवार प्रमुख र समाजसेवीका रूपमा आफ्नो कर्तव्य पूर्ण निष्ठा र इमान्दारीका साथ निर्वाह गर्नुभयो। साँचो महानता पद वा सम्पत्तिमा होइन, सेवा, सादगी र सद्भावमा निहित हुन्छ। उहाँ आज हामीबीच शारीरिक रूपमा नभए पनि उहाँका आदर्श, संस्कार र कार्यहरूले सधैं हामीलाई प्रेरणा दिइरहनेछन्।”
– रामकिशोर राणा
उपाध्यक्ष, बारह राणा स्मारक समिति
