हाेलीकाे चिर दह गर्दै धनगढी उपमहानगर पालिका वडा नं. ७ देवहरिया गाउका पधना तथा नेपाल रानाथारू समाजका कैलाली जिल्ला काेषाध्यक्ष पृथ्वी रानाले भने नेपालको पहाडी र हिमाली क्षेत्रमा आज साेमवार रङ्ग खेलेर मनाइँदै गरेको फागु पर्व अर्थात् होली तराईमा भने भाेली २३ गते मनाइँदैछन।
२०७९ फागुन २१ गते नेपाल रानाथारू समाजका केन्द्रिय अध्यक्ष , कैलाली र कञ्चपुरका जिल्ला समितिका अध्यक्षहरू काे बैठकबाट होली पर्व फागुन २३ गते र खख्डेहरा पर्व फागुन ३० गते मनाउने र यसकाे लागि फागुन २२ गते साँझ ६ बजे राति वा २३ गते विहान ६ बजे हाेलीमा चिर दह गरिसक्नु पर्ने पताए र साेहि दिन साँझ होली टिका मनाउने भनिएकाे छ । सुदुरपश्चिम प्रदेश सरकार संग खख्डेहरा पर्वकाे विदाकाे लागि फागुन ३० गतेकाे लागि पहल गरेकाे बताए ।
हाेली पर्व असत्यमाथि सत्यको जित र हर्षका रूपमा अनि वसन्त ऋतुको उमङ्गमा मनाइने यो पर्वलाई विभिन्न स्थान र परिवेश विशेषमा फरकफरक तरिकाले मनाउदै आइरहेका छन ।
तर होली पर्वका बेला विभिन्न खाले विकृति निम्तिएको र जबरजस्ती रङ्ग दलिदिने तथा लोला हान्ने प्रवृत्ति कायम रहेको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। उनले पौराणिक ग्रन्थहरूमा उल्लेख भएकाले होलीको प्राचीनता पुष्टि हुने उल्लेख गरेका छन्।
उनले भने , “समाजमा विद्यमान दुष्प्रवृत्तिलाई पराजित गर्दै सत्य र न्यायको पक्षमा अविचलित रूपले क्रियाशील रहन यस पर्वले प्रेरणा प्रदान गर्दछ भन्ने मलाई लाग्दछ।”
उनले समाजमा विद्यमान विभिन्न प्रकारका विकृति, विसङ्गति एवं कुरीतिलाई निर्मूल गर्दै न्यायपूर्ण, सभ्य र सुसंस्कृत समाज निर्माण गर्न होली पर्वबाट सबैमा प्रेरणा मिल्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।
याे पनि पढनुस ……………
चिरहरन होरी पर्व
रानाथारु समुदायमे होरी तिउहार अलग ढंगसे मानत आएरहे हएँ । माघ पुर्णमासीके दिन होरी धरत हएँ ( जा से जिन्दा होरी कहत हए) । चाकर गाँवसे भेट उठाएके लात रहए बहे उठो भेट , होममसला, लौङ आगरबत्ती औ प्रसाके रुपमे पुरी पकाएके लैजात रहए बहेके गाँवको पधना या भलमन्सा पुजा करके होरी धरत रहए ।
माथुरासे होरी आइ मथुरासे गित गात हए औ अपन अपन घर चले जात रहए । बहे दिनसे लौडा प्रत्यक दिन कन्डा चुराए चुराएके धरत जाते औ होरी डुगनको दिन आइतो तओ लाहिको टिटारो चुराएके जमा करते औ बनमैसे सात बेहदा काटके कन्डाके आसपास गडत हएँ बिचमे टिटरो धरत हए औ खुब उच्चो बनाएके बामे राक्षेसको पुतला बनाएके धरत रहएँ औ डुगतपेती सब जनी पता पामयँ कहिके बेलको फरा विचबिचमे धरत रहए ताँ कि डुगनपेती पडकय ।
फागुन पुर्णमासीमे जाइके डुगत हए ( जा से मरि होरी कहत हए , मरि होरीमे दिनमे खेलत हएँ ) फिरके पहिली हानी गाँवसे उठो भेटके संकलन करके पधना या भलमन्सा होरीमे आगिलगनसे पहिले पुजपाठ करके एक निनासमे सातफेरा होरीके घुमके आगि लगात रहए तव फिर गाँवके आदमी होरीमे आगि लगात हएँ फिर बहे उकाके एकय निनासमे दौडके कुइयाँमे डारदेत हएँ औ प्रसाद बाडके होरी खेलत हएँ औ गित गातहए ( आज होरी गइरे बलामु परदेशय ) ।
दुसरे दिन ३ , ४ बजेसे घरघरसे सब जनी होरीको टिका लगान जातहए खाली हात टिका नलगात हए जहेमारे घरसे चमर या गेहुक बाली तोडके पहिले होरीमे डारके तओ फिर टिका लगात हए । अपन पहिरनमे सजि लौडिया , लौडा समरके होरी लैकेआत हए अग्गु लौडा औ पच्छु लौडिया सब मिलके गाँवको मुखिया पधना या भलमन्साके घरमे जाइके होरी खेलत हएँ । औ ८ दिन तक दिनमे होरी खेलत हए ऐसीकरके एक महिना आठ दिन जा होरीको तिउहार मनात हए ।
खखडेहरा पर्व
पहिलो दिन पधनायके घरमे होरी खेलन दुसरो दिन भलमन्साके घरमे , तेस्रो दिन चाकरके घरमे तओ फिर गाँव बालेनके घरमे खेलन चलन रहए । सबेरेसे लौडिया होरी खेलनके मनुबान घर-घरमे जात हए औ होरी खेलाइलेबौ कहत हए । होरीको अन्तिम दिन ८ औ दिनमे खखडेहरा फोडत हए ।
खखडेहराके दिन सबेरेसे घरघरसे एकएक लोग , बैयर या बच्चा जौन जायसे फिर अपन घरसे फुटोघल्ला लैके जातहएँ औ अपन गाँओको खेरो नाघके सब जनी अपन घरसे लैगो पुजासमाके फाेडके सब जनि हुनसे भाजत हए ओ पच्छुघुमक नादेखत हए । कहत हए पच्छुसे रक्षस रपटात हए जौन पच्छु घुमक देखत हए बहेके रक्षस खाइजात हए कहाइहए । ऐसी करके उमंग औ उल्लासमय बातावरणमे होरी तिउहार मनात हएँ ।
